A-Film

INDEX >> RECENSIES >> SHORTBUS

SHORTBUS
Spuitende fluiten in New York

Matthias Van Wichelen | 04/11/2006

Shortbus is de tweede film van John Cameron Mitchell die in 2001 een culthit scoorde met de extravagante rockopera Hedwig and the Angry Inch. Hetzelfde jaar veranderden de aanslagen in New York de aanschijn van de wereld. New York – en de rest van Amerika - kwam in de greep van de door George W. Bush gepredikte angst voor alles dat onbekend en afwijkend is. De Amerikanen vrezen niet alleen moslims, maar kijken ook homo’s en lesbo’s, transseksuelen, drag queens en travestieten met een scheef oog aan. Creatieve duizendpoot John Cameron Mitchell creëerde Shortbus uit heimwee naar het progressieve en blije New York: de tegendraadse metropool, het lichtbaken van de vrije artistieke wereld.

Shortbus speelt zich af in een underground milieu waar intellectuelen, schrijvers, dichters, performers en andere multiseksueel-uitbundigen hun vettige behoeften ongelimiteerd bevredigen. Mitchell introduceert zijn hoofdpersonages op briljante wijze. De camera zweeft over een geanimeerde maquette van de stad – met het Vrijheidsstandbeeld als centraal punt – en glijdt openstaande ramen binnen. Seksuologe Sofia - zelf verkiest ze de term relatietherapeute – en haar echtgenote Rob betwisten een partijtje Olympische wedstrijdseks. Jamie filmt zichzelf terwijl hij in bad plast en probeert daarna zichzelf te pijpen. SM-dominatrix Severin vernedert haar jonge klant. John Cameron Mitchell stelt hen voor met een zoete laag zelfrelativering en zet prompt de fysiek expliciete toon van zijn film. Homoseks is het hoofdbestanddeel van de film en waar seks is, zijn blote lijven. Mitchell draait zijn camera niet weg van de erecties, integendeel.

Na de zinderende opening volgt een doorzichtig plotje dat de verschillende personages de Shortbus inlokt: Sofia is nog nooit klaargekomen, het homokoppel James en Jamie zoekt een partner om als trio verder te gaan en SM-prostituee Severin sukkelt met een identiteitscrisis. Ze hopen in de Shortbus een oplossing te vinden. De naam van de club verwijst naar de kleine Amerikaanse bussen die de abnormale kinderen naar school brengt. De tent is onderverdeeld in verschillende zalen waar singer-songwriters neuzelen en lesbo’s praatsessies houden. Het belangrijkst is de Sex not Bombs-kamer waar mannen en vrouwen op, onder, naast, boven, tussen en vooral in elkaar wriemelen. Ieder hol wordt besnuffeld en gepenetreerd. Op de soundtrack van hun eigen gekreun spuiten de nouveau bohémiens hun zorgen naar de achtergrond.

De Shortbus is een carnavalesk oord dat Jeroen Bosch met genoegen zou geschilderd hebben. De club is Mitchells utopische droomwereld. Op de achtergrond wervelen mooie mannen in artistiek verantwoorde lelijke kostuums. Er is muziek en er is kunst die samen de vruchtbare grond vormen voor een creatieve kruisbestuiving. En er zijn veel geile blote venten, dat ook. De bezoekers zijn behoorlijk vol van zichzelf. Tegen die spetterende achtergrond ontwikkelt zich het absolute niets. De seksscènes zijn in het begin nog grappig, maar eens de protagonisten hun Cosmopolitanachtige problemen proberen op te lossen neemt de saaiheid het over. De geforceerde nepintelligente dialogen smoren vakkundig ieder filmplezier in de kiem.

De hoofdpersonages in Shortbus zijn vlak als een biljartlaken. Net als in de commedia dell'Arte staat ieder personage symbool voor één deugd of probleem. Ze zijn zo banaal en clichématig geschetst dat hun besognes geen moment beklijven. Bovendien was subtiliteit het allerlaatste van Mitchell zijn zorgen. De meeste grappen zijn afwisselend lomp en puberaal en zouden qua boertigheid niet misstaan in American Pie.

Als de film al ophef maakt zal dat toch zijn door de hardcore seksscènes. Denk de seks weg en er blijft weinig over. Inhoudelijk stelt de film geen zak voor. Shortbus vertelt niets wezenlijks over New York en moet als eerbetoon aan de stad onderdoen voor het werk van Woody Allen en Martin Scorsese. Als ensemblefilm staat hij niet eens in de schaduw van recent werk van Robert Altman, Paul Michael Anderson of Alejandro González Iñárritu die er telkens wel in slagen hun publiek mee trekken in hun mozaïekfilms. Als post 9/11-film legt Shortbus het af tegen Spike Lee’s 25th Hour.

De goede bedoelingen van John Cameron Mitchell ten spijt is Shortbus een onbevredigende filmervaring. De onbekende cast valt weinig te verwijten. Mitchell heeft zijn overvloed aan ideeën en boodschappen niet weten te kanaliseren tot een stevige consistente film. Shortbus is onorigineel, totaal oppervlakkig, heel onevenwichtig, lomp en flauw. Een mislukte film met andere woorden, dat kan de arthouse-aankleding niet verhullen.