Fortissimo

INDEX >> RECENSIES >> MYSTERIOUS SKIN

MYSTERIOUS SKIN
Verloren onschuld

Hans Dewijngaert | 01/05/2005

Gregg Araki maakt niet bepaald de meest vrolijke films. Bij voorkeur schildert hij zowel stilistisch als inhoudelijk een grauw portret van een verloren, nihilistische generatie jongeren. In Mysterious Skin maakt de regisseur vormelijk een bocht van negentig graden: de ruwe, snelle montage heeft plaatsgemaakt voor uitgemeten formalisme. Maar de mooie beelden zijn slechts schijn. Onder het laagje schoonheid zit opnieuw gitzwart realisme verborgen. Met pedofilie als onderwerp sloopt Araki in navolging van Nicole Kassell (The Woodsman) meteen ook het laatste heilige huisje.

Zowel het openingsshot als de eindsequentie zijn prima voorbeelden van hoe mooi Araki zijn film in beeld brengt. We openen met een visueel hoogstandje waarin het veelkleurige ontbijtgranen regent op het hoofd van het 8-jarige jongetje Neil. Helemaal op het einde zien we een volwassen Neil al huilend op een sofa die, hoe verder de camera uitzoomt, in een zwart gat lijkt te zweven. Araki beweert in interviews dat de laatste beelden van zijn film hoopvol zijn en iets troostend hebben, maar dat lijkt ons gezien de gebeurtenissen die aan het shot vooraf zijn gegaan toch wel erg optimistisch. Het zwarte gat lonkt ook in het leven van Neil.

Mysterious Skin is opgebouwd als twee lange flashbacks. Afwisselend krijgen we het verhaal te zien van Neil en Brian, te beginnen in de zomer van 1981 als ze acht worden. Neil wordt door zijn nogal vrijzinnige moeder (Elisabeth Shue) op baseball gestuurd zodat ze zelf meer tijd heeft om te rotzooien met een van haar nieuwe liefdes. Al snel groeit Neil uit tot de sterspeler van het elftal en dus krijgt hij extra aandacht van de coach. De man heeft echter perverse bijbedoelingen en begint met de jongen een pedofiele relatie. Neil beweert echt op zijn coach verliefd te zijn, maar in wezen zijn de erotische spelletjes de start van een verminkte seksuele ontwikkeling. Als twintiger is Neil een vrijgevochten homo en verdient hij de kost als prostituee. Hij loopt over straat als een God, maar innerlijk is hij leeg. Als hij het naar eigen zeggen al minstens twee keer gedaan heeft met alle mannen uit het boerengat Hutchinson (Kansas) waar hij woont, verhuist hij naar New York, waar hij het gevaarlijke, besmette nachtleven induikt – met een afloop die zich laat raden.

Parallel hiermee loopt het verhaal van Brian. Hij zit als 8-jarige knul in hetzelfde baseballteam, maar is allesbehalve een uitblinker. Met zijn veel te grote bril en wat wazige blik in de ogen slijt hij de meeste tijd als reservespeler op de bank. Als hij op een dag met een bloedneus in de kelder van zijn huis wakker wordt, gelooft hij dat hij ontvoerd is door buitenaardse wezens. Die ervaring traumatiseert hem voor de rest van zijn leven. Als introverte twintiger gaat hij angstig en sociaal niet helemaal aangepast door het leven. ’s Nachts droomt hij regelmatig van aliens die hem betasten, maar aan contact met meisjes is hij nog lang niet toe. Wanneer hij op een oude foto Neil herkent, grijpen de twee verhalen langzaam op elkaar in. In een bloedstollende mooie en akelige eindscène schuiven het leven van Neil en Brian in elkaar.

In vergelijking met enkele van Araki’s vorige films (The Doom Generation, Nowhere) oogt Mysterious Skin bedrieglijk normaal. Araki vertelt het verhaal van de twee jongens bijna met een poëtische en nostalgische stem en smokkelt hier en daar zelfs wat humor naar binnen. Maar tegelijk beukt hij ongenadig op de toeschouwer in. De romantische, soms zelfs stroperige beelden staan in schril contrast met het donkere, verschrikkelijke verhaal dat verteld wordt – en die tegenstelling brengt je als toeschouwer meermaals compleet in de war. Araki trekt je bijna achteloos mee in scènes die je eigenlijk liever niet wilt zien. Het stuk bijvoorbeeld waarin een met HIV-besmette man zijn kleren uittrekt voor de ogen van Neil verenigt wanhoop met troost en afkeer met liefde. Araki wordt nergens expliciet wat beelden betreft, maar laat zijn personages tot in de kleinste details en niets ontziend hun verhaal vertellen. Vooral het einde is wat dat betreft zeer confronterend en tast grenzen af. Hoe ver kan je in de waarheid gaan? Maar net als één van de twee personages uitdrukkelijk het héle verhaal wil horen, moet ook de toeschouwer eraan geloven. Omdat daarna pas de catharsis kan beginnen?

Mysterious Skin laat zien hoe twee levens in een bepaalde richting geduwd kunnen worden: of je verdringt wat er gebeurd is en vervangt het door vijf uren geheugenverlies, of je draagt er onvermijdelijk de gevolgen van. In beide gevallen wordt de ziel bekrast en het hart verminkt. De geloofwaardigheid waarmee zowel Brian als Neil de gebeurtenis uit hun jeugd met zich meetorsen is voor een groot deel te danken aan de uitmuntende vertolkingen van Brady Corbet en Joseph Gordon-Levitt (3rd Rock from the Sun), nota bene twee acteurs die uit het tv-milieu komen. Bill Sage heeft de moeilijke rol van pedofiele baseballcoach. Hij ziet er akelig vriendelijk uit - de perfecte buurman - maar vooral in de laatste scènes ontpopt hij zich tot een perfide duivel.

Na een cinematografische pauze van vijf jaar is het visuele talent van Gregg Araki tot volle rijpheid gekomen. Let op de meticuleuze manier waarop sommige scènes zijn opgebouwd, de cuts tussen de twee verhaallijnen of de bezwerende soundtrack. Hij combineert hier de dromerige sfeer van een Lynch of Solondz met de hardheid en realiteit van een Clark. Maar laat je niet beetnemen: de rust van de beelden verhullen slechts een meedogenloos verhaal. Dat is niet aangenaam om naar te kijken en vele beelden blijven nog lang nazinderen in je hoofd, niet in het minst de laatste tien minuten als Araki ongegeneerd en recht-voor-de-raap de laatste mysteries uit de zomer van 1981 onthult. Wie na de aftiteling om zich heen kijkt in de zaal, zal merken dat Mysterious Skin een mokerslag is die het publiek knock-out slaat. Na een verhaal als dit rest niet veel meer dan ingetogen stilte in een diep, zwart gat.