Foto: WDR/Arte

INDEX >> RECENSIES >> GOODBYE, LENIN!

GOODBYE, LENIN!
Ostalgie

Mattijs Grannetia | 21/09/2003

De jonge Alex Kerner (Daniel Brühl) woont in het Oost-Duitse deel van Berlijn. Wanneer in oktober 1989 de muur valt en het Westen toegankelijk wordt, gaat dat allemaal een beetje langs Alex heen, want zijn sterk socialistische moeder (Katrin Saá) ligt na een hartaanval in coma in het ziekenhuis. Als zijn moeder als bij wonder toch nog uit haar coma ontwaakt, adviseert haar arts Alex om zijn moeder niets over de "Wende" te vertellen, want teveel stress zou haar wel eens fataal kunnen worden. Alex moet zijn uiterste best gaan doen om de nieuwe westerse wereld buiten de deur van het in DDR-stijl ingerichte appartement te houden.

Voor Becker is dit zijn vierde grote speelfilm. Zelf heeft hij nooit in de DDR gewoond en dat feit maakt het opmerkelijk dat hij zo'n goed beeld heeft kunnen schetsen van de wereld aan de andere kant van de muur. Alles is tot in detail uitgewerkt: het voedsel, de kleding, de meubels en vooral de reactie van de "Ossies" op de Wende. Zelf vindt hij het niet zo opmerkelijk dat hij een film over de DDR kan maken en zegt dat het waarschijnlijk ingewikkelder is om een film te maken over de gevoelens van een vrouw. Hoe dan ook heeft hij samen met Bernd Lichtenberg een script geschreven dat doorvlochten is met tegenstrijdige gevoelens. Is het wel zo goed geweest om de muur zo plots af te breken? Waren de Oost-Duitsers niet beter af onder het socialisme?

Ondanks de humor in Goodbye, Lenin! is er altijd een melancholie aanwezig die door een uitstekende balans nooit de overhand krijgt. Het moeten opboksen tegen de westerse buitenwereld van Alex levert een aantal hilarische scènes op, maar deze scènes doen uiteindelijk niets af aan de emotionele impact die het verhaal in de loop van de film maakt op de kijker. Dit is vooral voor rekening van de uitstekende cast met aan het hoofd de jonge Brühl. Hij zet Alex neer als een heel gewone, sympathieke jongen die eigenlijk niets liever heeft dan dat zijn moeder weer gezond wordt. Brühl wordt ook wel de Duitse Ewan McGregor genoemd.

Rond Goodbye, Lenin! is in Duitsland een ware hetze ontstaan. Het ging zelfs zo ver dat men tijdens de eerste dagen van release met oude Oost-Duitse Marken die nog thuis slingerden kon betalen aan de kassa. Ook het appartement dat dienst deed als set voor de film is omgetoverd tot een attractie in de goede westerse traditie en parafernalia als deurmatten, behang enzovoort zijn niet aan te slepen. De vroegere DDR is helemaal hip en dat laat zich vooral zien in de westerse handelsmentaliteit, want een meubelstuk uit de oude DDR wordt nu voor een fortuin verkocht aan heel erg trendy mensen. Om maar niet terug te denken aan de tijd vlak na de val van de muur toen de "Ossies" massaal hun meubels de deur uit deden om het toppunt van consumptie, IKEA, in huis te halen.

Ondanks deze hype is Goodbye, Lenin! een intens gevoelige film waarin een lach en een traan perfect met elkaar afgewisseld worden. Met de perfect minimalistische muziek van Yann Tiersen (Les Fabuleux Destin d'Amélie Poulain) op de achtergrond en de art direction van Lothar Holler vormt Goodbye, Lenin! een perfect geheel. Gelukkig vervalt Goodbye, Lenin! nooit in goedkoop slapstick ten koste van de DDR, maar laat Becker deze vergane "glorie" geheel in zijn waarde. Er zijn ongetwijfeld nog kanttekeningen waaruit zou kunnen blijken dat Goodbye, Lenin! niet helemaal perfect is, maar dat wordt allemaal teniet gedaan door het sterke script en het aanstekelijke enthousiasme van de gehele crew. Een zeldzaam juweeltje.